ระยะหุ้มคอนกรีตคืออะไร? แนวทางเลือกลูกปูน

“ระยะหุ้มคอนกรีต” หรือ Covering คือตัวเลขที่เขียนอยู่ในแบบวิศวกรรมทุกโครงการ แต่กลับเป็นตัวเลขที่หายไปหน้างานบ่อยที่สุด เพราะเหล็กถูกวางกองติดแบบ ลูกปูนถูกเลือกผิดขนาด หรือใช้เศษวัสดุรองแทน บทความนี้สรุปว่าแต่ละส่วนของโครงสร้างต้องหุ้มเท่าไหร่ตามแนวทางมาตรฐาน และวิธีเลือกลูกปูนให้ได้ระยะนั้นจริง ๆ

ระยะหุ้มคอนกรีตคืออะไร วัดจากตรงไหน

ระยะหุ้มคอนกรีต (Concrete Covering) คือระยะที่วัดจากผิวคอนกรีตด้านนอก เข้าไปถึง ผิวนอกสุดของเหล็กเสริมที่อยู่ใกล้ผิวที่สุด ซึ่งมักเป็นเหล็กปลอก ไม่ใช่เหล็กแกน จุดนี้ช่างหน้างานพลาดบ่อย เพราะวัดถึงเหล็กแกนแล้วคิดว่าได้ระยะ ทั้งที่เหล็กปลอกอยู่ตื้นกว่า

หน้าที่ของระยะหุ้มมี 3 อย่าง คือ ป้องกันเหล็กเป็นสนิมจากความชื้นและอากาศ เป็นฉนวนกันไฟให้เหล็กในกรณีเพลิงไหม้ และช่วยให้เหล็กกับคอนกรีตยึดเหนี่ยวถ่ายแรงกันได้เต็มที่

ตัวอย่างช่วงระยะหุ้มเพื่อทำความเข้าใจเบื้องต้น

ตัวเลขต่อไปนี้เป็น ตัวอย่างเพื่อทำความเข้าใจเบื้องต้น เท่านั้น ทั้งนี้ ให้ยึดตัวเลขในแบบวิศวกรรมของโครงการเป็นหลักเสมอ เพราะผู้ออกแบบอาจกำหนดมากกว่านี้ตามสภาพแวดล้อมการใช้งาน

ส่วนโครงสร้าง · ระยะหุ้มโดยประมาณ · ความสูงลูกปูนที่ใช้

พื้นและผนังภายใน (ไม่สัมผัสดินหรือฝน) · 2.0 ซม. · 2.0 ซม.

คาน (เหล็กปลอกถึงผิว) · 2.5 – 3.0 ซม. · 2.5 หรือ 3.0 ซม.

เสา (เหล็กปลอกถึงผิว) · 2.5 – 4.0 ซม. · 3.0 หรือ 4.0 ซม.

โครงสร้างภายนอกที่โดนแดดฝน · 4.0 – 5.0 ซม. · 4.0 หรือ 5.0 ซม.

ฐานรากและคอนกรีตที่เทติดดิน · 5.0 – 7.5 ซม. · 5.0 – 7.5 ซม.

โครงสร้างสัมผัสน้ำหรือดินเค็มตลอดเวลา (บ่อน้ำ ผนังกันดิน) · 5.0 ซม. ขึ้นไปตามแบบ · ตามแบบระบุ

หลักจำง่าย ๆ คือ ยิ่งใกล้ความชื้น ดิน และสภาพอากาศ ยิ่งต้องหุ้มหนา ฐานรากที่เทติดดินจึงต้องการระยะหุ้มมากที่สุด เพราะสัมผัสความชื้นตลอดอายุอาคารและตรวจซ่อมไม่ได้อีกเลย

เลือกลูกปูนยังไงให้ได้ Covering ตามแบบ

อ่านแบบก่อนสั่งของ ดูตารางหรือหมายเหตุระยะหุ้มในแบบโครงสร้างของแต่ละชิ้นส่วน แล้วสั่งลูกปูนความสูงตรงกับตัวเลขนั้น แยกตามส่วนงาน อย่าเหมาขนาดเดียวทั้งไซต์
ความสูงลูกปูน = ระยะหุ้มที่ต้องการ ลูกปูนคุณภาพจากโรงงานผลิตด้วยแม่พิมพ์มาตรฐาน ความสูงเที่ยงตรงทุกชิ้น วางแล้วได้ระยะตามที่เลือกจริง ต่างจากลูกปูนหล่อมือที่ขนาดแกว่ง
งานพื้นใช้แบบแท่งยาว งานคานเสาใช้แบบมีลวดผูก เลือกรูปแบบตามลักษณะแรงกดและการยึด อ่านประเภทลูกปูนทั้งหมดที่ ลูกปูนหนุนเหล็กคืออะไร
เผื่อปริมาณให้พอ วางทุก 60–90 ซม. ต่อแนวเหล็ก บวกจุดตัดและขอบแบบ การประหยัดจำนวนลูกปูนคือการเปิดช่องให้เหล็กแอ่นติดแบบระหว่างจุด

ข้อผิดพลาดหน้างานที่ทำให้ Covering หายบ่อยที่สุด

ใช้เศษอิฐ เศษหิน รองแทนลูกปูน กำลังอัดต่ำ แตกตอนเทคอนกรีต และดูดความชื้นเข้าโครงสร้าง
ลูกปูนถูกเหยียบล้มระหว่างเดินเท เพราะไม่ได้ผูกลวดยึดกับเหล็ก ลูกปูนแบบมีลวดฝังแก้ปัญหานี้ตรง ๆ
เหล็กเสริมหลายชั้นแต่รองเฉพาะชั้นล่าง เหล็กบนคานลึกหรือพื้นหนาต้องมีตัวคั่นระยะระหว่างชั้นด้วย
วัด Covering ถึงเหล็กแกนแทนเหล็กปลอก ทำให้เหล็กปลอกจริงอยู่ตื้นกว่าที่แบบกำหนด
เทแล้วจี้คอนกรีตแรงจนลูกปูนหลุดตำแหน่ง ต้องตรวจตำแหน่งเหล็กและลูกปูนรอบสุดท้ายก่อนเทเสมอ

คำถามที่พบบ่อย

Covering เกินแบบ ดีกว่าขาดไหม

เกินเล็กน้อยปลอดภัยกว่าขาด แต่เกินมากก็ไม่ดี เพราะระยะหุ้มที่หนาเกินทำให้แขนโมเมนต์ของเหล็กสั้นลง กำลังหน้าตัดลดจากที่ออกแบบ และผิวคอนกรีตส่วนหุ้มหนาเสี่ยงแตกร้าวจากการหดตัว ทางถูกคือทำตามแบบ

งานซ่อมโครงสร้างเก่า ใช้ระยะหุ้มเท่าไหร่

ให้วิศวกรผู้ออกแบบการซ่อมกำหนด เพราะขึ้นกับสภาพเหล็กเดิม วัสดุซ่อม และสิ่งแวดล้อม โดยมักไม่น้อยกว่าค่ามาตรฐานของโครงสร้างใหม่ประเภทเดียวกัน

ลูกปูนกำลังอัดต่ำมีผลกับ Covering ยังไง

ลูกปูนที่กำลังอัดต่ำจะแตกหรือยุบใต้น้ำหนักเหล็กตั้งแต่ก่อนเท ระยะที่ตั้งใจไว้จึงหายไปเงียบ ๆ อ่านเรื่องนี้แบบเต็มที่ ลูกปูนกำลังอัดสูง vs ลูกปูนหล่อเอง

สั่งซื้อลูกหนุนคอนกรีตคุณภาพสูงจากโรงงานโดยตรง

บริษัท ศิวาการ 99 จำกัด โรงงานผู้ผลิตลูกหนุนคอนกรีต (Concrete Spacer) กำลังอัดสูง ผลิตด้วยแม่พิมพ์มาตรฐานให้ระยะ Covering แม่นยำ มีรุ่นฝังลวดผูกเหล็กพร้อมใช้งาน กำลังการผลิตสูง รองรับทั้งผู้รับเหมาทั่วไปและโครงการขนาดใหญ่ ในราคาโรงงานโดยตรง

ที่ตั้งสำนักงานและโรงงาน: 3/12 หมู่ 10 ต.คลองสี่ อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120
โทรศัพท์: 062-359-6236, 092-235-1424
LINE Official: @siwakan99
อีเมล: sales@siwakan.co.th

ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่หน้า โรงงานผลิตลูกหนุนคอนกรีต (Concrete Spacer)