Blow Count คืออะไร นับอย่างไร และใช้ประกอบเกณฑ์หยุดตอกอย่างไร

ถ้าจะเลือกคำศัพท์วิศวกรรมเพียงคำเดียวที่เจ้าของบ้านควรรู้ก่อนจ้างตอกเสาเข็ม คำนั้นคือ Blow Count เพราะมันคือข้อมูลหน้างานสำคัญที่ใช้ประกอบการประเมินว่าเข็มแต่ละต้น “มีแรงต้านถึงเกณฑ์ที่กำหนด” หรือแค่ “ตอกจนช่างพอใจ” บทความนี้อธิบายให้เข้าใจง่ายที่สุด ทั้งวิธีนับ ที่มาของเกณฑ์ และคำถามที่ควรถามผู้รับเหมา

Blow Count คืออะไร

Blow Count (ค่าการตอก) คือจำนวนครั้งของการปล่อยตุ้มตอก ที่ทำให้เสาเข็มจมลงไปในดินตามระยะที่กำหนด หลักการเบื้องหลังตรงไปตรงมา

• ตอนเข็มเคลื่อนผ่านชั้นดินเหนียวอ่อน ตอกครั้งเดียวเข็มจมลงมาก ค่า Blow Count ต่ำ
• เมื่อปลายเข็มเริ่มเข้าชั้นดินแข็งหรือชั้นทราย แรงต้านเพิ่มขึ้น ตอกแต่ละครั้งเข็มจมน้อยลงเรื่อย ๆ ค่า Blow Count พุ่งสูงขึ้น
• เมื่อจำนวนครั้งต่อระยะจมถึงเกณฑ์ที่วิศวกรกำหนด จึงใช้เป็นหนึ่งในข้อมูลประกอบการพิจารณาหยุดตอกตามวิธีควบคุมงานของโครงการ

พูดง่าย ๆ Blow Count คือการ “ฟังเสียงดินตอบ” ผ่านแรงต้านที่ปลายเข็ม โดยไม่ต้องมองเห็นใต้ดินเลย

นับกันยังไงหน้างานจริง

วิธีปฏิบัติมาตรฐานของงานเสาเข็มตอกคือการนับ จำนวนครั้งในช่วงการจมระยะสุดท้าย (Final Set) เช่น นับจำนวนครั้งที่ทำให้เข็มจม 10 เซนติเมตรสุดท้าย หรือวัดระยะจมเฉลี่ยต่อการตอก 10 ครั้งสุดท้าย (Last 10 Blows) ทีมงานจะขีดเส้นบนเสาเข็มเป็นช่วง ๆ แล้วจดบันทึกจำนวนครั้งจริงของแต่ละช่วงระยะ ค่าที่จดในช่วงท้ายนี้คือตัวเลขที่เอาไปเทียบกับเกณฑ์ของวิศวกร

สิ่งที่ควรเห็นในหน้างานที่ทำงานเป็นระบบ คือคนจดบันทึกประจำจุดตอก พร้อมแบบฟอร์มที่ระบุหมายเลขเข็ม ความยาวที่ตอกลงไป และค่าการตอกแต่ละช่วง เอกสารนี้ต้องส่งมอบให้เจ้าของงานเมื่อจบงาน

เกณฑ์ Blow Count มาจากไหน

ตัวเลขเกณฑ์ไม่ใช่ค่าตายตัวสากล แต่มาจากการคำนวณของวิศวกรตามสูตรการตอกเสาเข็ม (Pile Driving Formula) ซึ่งพิจารณาจาก

• น้ำหนักตุ้มตอกและระยะยกปล่อย (พลังงานต่อการตอกหนึ่งครั้ง)
• น้ำหนักและขนาดหน้าตัดของเสาเข็ม
• กำลังรับน้ำหนักที่ต้องการต่อต้น พร้อมค่าความปลอดภัย (Safety Factor)

ดังนั้นเข็มขนาดต่างกัน ตุ้มต่างกัน หรือกำลังออกแบบต่างกัน เกณฑ์ก็ต่างกัน คำถามที่ดีมากสำหรับคัดกรองผู้รับเหมาคือ “งานนี้ใช้เกณฑ์ Blow Count เท่าไหร่ และใครเป็นคนคำนวณ” ทีมที่ตอบได้ทันทีคือทีมที่ทำงานแบบวิศวกรรม อ่านคำถามคัดกรองอื่นได้ที่ เช็คลิสต์เลือกผู้รับเหมาตอกเสาเข็ม

ทำไม Blow Count ถึงเป็นข้อได้เปรียบของเสาเข็มตอก

จุดแข็งเชิงระบบของเสาเข็มตอกรวมถึงไมโครไพล์ คือ ทุกต้นมีข้อมูลค่าการตอกระหว่างติดตั้ง เพราะแรงต้านระหว่างการตอกเป็นข้อมูลประกอบการประเมินตามเกณฑ์ที่วิศวกรกำหนด ไม่ใช่การทดสอบกำลังรับน้ำหนักโดยตรง ต่างจากเสาเข็มเจาะที่หล่อในดิน ซึ่งมองไม่เห็นและต้องพึ่งการควบคุมคุณภาพขั้นตอนเทคอนกรีตเป็นหลัก ไมโครไพล์ของศิวาการ 99 จึงบันทึกค่าการตอกทุกต้นและส่งมอบเป็นเอกสารประกอบการตรวจรับเสมอ

ข้อจำกัดที่ต้องรู้: Blow Count ไม่ได้บอกทุกอย่าง

• ไม่ได้ตรวจความสมบูรณ์ของตัวเข็ม เข็มที่แตกร้าวจากการขนส่งหรือรอยเชื่อมที่ไม่ได้มาตรฐาน ต้องคุมด้วยการตรวจสภาพเข็มก่อนตอกและตรวจรอยเชื่อมทุกจุด
• ค่าอาจสูงหลอกจากสิ่งกีดขวาง ปลายเข็มที่ชนเศษปูนหรือหินก้อนใหญ่ อาจให้ค่าสูงทั้งที่ยังไม่ถึงชั้นรับน้ำหนักจริง ทีมงานที่มีประสบการณ์จะอ่านรูปแบบการเพิ่มของค่าออกว่าผิดปกติ
• งานสำคัญอาจต้องทดสอบเพิ่ม อาคารขนาดใหญ่หรือสเปคราชการ มักกำหนดการทดสอบการรับน้ำหนักแบบ Dynamic Load Test เสริมเป็นการสุ่มยืนยันอีกชั้น อ่านต่อที่ วิธีทดสอบการรับน้ำหนักเสาเข็ม Dynamic Load Test

คำถามที่พบบ่อย

เข็มสองต้นข้างกัน ความยาวไม่เท่ากัน ผิดปกติไหม

ไม่ผิดปกติ ชั้นดินแข็งใต้ดินไม่ได้ราบเรียบ ต้นที่เจอชั้นแข็งตื้นกว่าก็หยุดที่ Blow Count ถึงเกณฑ์เร็วกว่า นี่แหละคือเหตุผลที่ต้องตัดสินด้วยค่าการตอกรายต้น ไม่ใช่ตัดความยาวเท่ากันทุกต้น อ่านเรื่องชั้นดินที่ ชั้นดินกรุงเทพลึกแค่ไหนถึงเจอดินแข็ง

ถ้าตอกจนหมดความยาวเข็มแล้วค่ายังไม่ถึงเกณฑ์ ทำยังไง

ต่อเข็มเพิ่มแล้วตอกต่อจนถึงเกณฑ์ นี่คือข้อดีของไมโครไพล์ที่ผลิตเป็นท่อนต่อเชื่อมได้ เงื่อนไขการคิดราคาส่วนที่เกินความยาวมาตรฐานควรตกลงไว้ในสัญญาก่อนเริ่มงาน

เจ้าของบ้านควรขอดูอะไรบ้าง

ขอดูเกณฑ์ที่วิศวกรกำหนดก่อนเริ่มงาน ดูการจดบันทึกจริงหน้างานอย่างน้อยหนึ่งต้น และขอเอกสารบันทึกค่าการตอกครบทุกต้นตอนส่งมอบงาน สามอย่างนี้เป็นเอกสารสำคัญสำหรับประกอบการตรวจรับงานใต้ดิน

ปรึกษาและขอใบเสนอราคาตอกเสาเข็มไมโครไพล์

บริษัท ศิวาการ 99 จำกัด โรงงานผู้ผลิตและให้บริการตอกเสาเข็มไมโครไพล์หน้าตัดกลมครบวงจร ผลิตจากโรงงานของเราเองที่ปทุมธานี ควบคุมคุณภาพได้ทุกขั้นตอน พร้อมทีมวิศวกรสำรวจหน้างานและประเมินราคาให้ฟรี

• ที่ตั้งโรงงาน: 3/12 หมู่ 10 ต.คลองสี่ อ.คลองหลวง จ.ปทุมธานี 12120
• โทรศัพท์: 062-359-6236, 092-235-1424
• LINE Official: @siwakan99
• อีเมล: sales@siwakan.co.th

ดูรายละเอียดสินค้าและบริการเพิ่มเติมได้ที่หน้า บริการผลิตและตอกเสาเข็มไมโครไพล์